„Vivat poetica” to tytuł wykładu jaki w bibliotece wygłosił profesor Michał Rusinek. Do jego wysłuchania zaprosiliśmy uczniów gliwickich szkół średnich.
Nasz gość udowodnił, że rolą literatury jest nie tylko pokrzepianie serc i opiewanie przyrody, ale także, zabawa formą i językiem. Wszak dobry wiersz (lub dowolny inny tekst literacki) to kamyk, o który mamy się potykać – ma nas wybić z rutyny, zaskoczyć, poruszyć. I o ile Platon przekonywał, że język powinien być wierny rzeczywistości, o tyle Arystoteles uważał, że język tekstu musi zdradzać też coś o nas samych. Taką formą są niewątpliwie limeryki – krótkie, rymowane teksty, początkowo związane z ludową tradycją Irlandii, a z czasem rozpropagowane przez środowiska uniwersyteckie: profesorów, literaturoznawców. W Polsce limeryki pojawiły się w dwudziestoleciu międzywojennym, m.in. za sprawą K. I. Gałczyńskiego. Ta liryczna miniatura wyraźnie przypadła do gustu także mieszkańcom krakowskiego Domu Literatów. Zaprzyjaźnił się z nią Maciej Słomczyński, który następnie zaraził swoją pasją Wisławę Szymborską.
Limeryki to, jak udowodnił Rusinek, nie jedyna forma zabawy słowem. Mieszkańcy Domu Literatów wymyślali własne gatunki literackie. Przywołajmy chociażby słynne „lepieje” Szymborskiej, czy „pypcie językowe” z pasją kolekcjonowane przez prof. Rusinka.
– Nie ma czegoś takiego jak literatura, to umowne. Jest literackość. To my, czytelnicy, dostrzegamy coś więcej, a tym czymś są słowa. Spójrzmy na witraż: możemy oglądać przez jego fragment świat, ale możemy również zatrzymać wzrok na samej jego formie, dostrzec rysy, struktury. Postrzegany w podobny sposób język sprawia, że maleje szansa na zmanipulowanie nas, rośnie natomiast możliwość mądrego wyboru – przekonywał literaturoznawca.
Bawmy się więc słowem, formą, dostrzegajmy nonsensy wokół nas: obecne w mediach, na bilbordach, w reklamach, komentarzach sportowych, tekstach piosenek, zapożyczeniach.
Wydarzenie przygotowane jest w ramach projektu „Hogwart czy Harvard” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Biblioteka Centralna, ul. Kościuszki 17
24 września 2025 r.
