Koło dyskusji o Nietzschem.
Ostatnie spotkanie Koła Filozoficznego nie tylko przyciągnęło wiele uczestniczek i uczestników, ale – co było do przewidzenia – wzbudziło sporo emocji podczas dyskusji. Zanim jednak zaczęliśmy się spierać o rozumienie myśli Friedricha Nietzschego, prowadząca Koło filozofka Dagmara Kwitek przybliżyła nam poglądy tego kontrowersyjnego dla wielu myśliciela epoki fin de siecle’u.
Filozof uważający filozofię za formę przemocy, a jej starożytnych ojców za sędziów ferujących wyroki, może budzić opór. Nietzsche negował moralizatorski dogmatyzm, poddawał krytyce pojęcia „dobra’ i zła” i twierdził, że filozofia ma diagnozować rzeczywistość, a nie być pocieszeniem. Żyjąc w drugiej połowie XIX wieku przesiąkniętej dekadentyzmem i katastrofizmem określał swoje czasy „epoką zmęczenia”. Mówiąc o ludzkiej słabości, bezradności, nihilistycznych postawach i zmierzchu bożyszcz, mówił językiem filozofii o tym samych co w literaturze opisywali poeci i odzwierciedlali twórcy innych sztuk. On jednak buntował się przeciw temu. Afirmując życie, fascynując się siłą i sprawczością człowieka protestował przeciwko uległości i pokorze, obwiniając za nie religię chrześcijańską. Stawiając pytanie o to, co wzmacnia i buduje daną kulturę, twierdził, że chrześcijaństwo ją niszczy i jest współczesną formą platonizmu dla mas. Tworząc pojęcia „moralności panów i niewolników”, zachęcał do wybrania postaw siły, agresji i kierowania się popędami, mówił także o koncepcji „wiecznych powrotów”. Podczas prelekcji pojawiło się też ważne sprostowanie, o którym nie powinniśmy zapominać: to siostra filozofa Elisabeth Forster-Nietzsche, żona niemieckiego nacjonalisty i antysemity, odpowiedzialna jest za kojarzenie filozofii brata (zmarłego w 1900 roku) z nazistowską ideologią „rasy panów”.
Podczas późniejszej dyskusji próbowaliśmy zrozumieć, jak Nietzsche rozumiał agresję, jak dzisiaj rozumiemy ją my, ludzie kolejnej „epoki zmęczenia”. Czym dla nas jest nietzsche’ańska wola mocy, czy „nadczłowiek” niemieckiego filozofa, to człowiek według transhumanizmu? Zobaczyliśmy też powiązanie jego afirmacji życia ze współczesnymi trendami psychologii i coachingu oraz XXI-wieczne hasła o „stawianiu na siebie” i porzuceniu roli ofiar/niewolników. Emocje, które Nietzsche w nas obudził, ostudzimy nieco na kolejnym spotkaniu naszego Koła, podczas którego przyjrzymy się różnym rodzajom miłości opisywanym przez filozofów na przestrzeni wieków. Zapraszamy 27 lutego!
Biblioteka Centralna, ul. Kościuszki 17
23 stycznia 2026 r.
