„Samotni się rodzimy, samotni żyjemy i samotni umieramy”, te słowa Orsona Welles’a były mottem lekcji tematycznej o samotności bohaterek i bohaterów Antygony Sofoklesa oraz Zbrodni i kary Dostojewskiego, którą dla młodzieży gliwickich liceów poprowadziiła dr Magdalena Kozak, filozofka z Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. W ramach wprowadzenia omówiliśmy nurt egzystencjalizmu reprezentowany przez J.P. Sartre’a oraz Alberta Camusa oraz jego najważniejsze pytania, czyli sens ludzkiej egzystencji, co oznacza pojęcia wolności, przyczyny samotności człowieka, konieczności dokonywania wyborów oraz pojęcia śmierci, nicości i końca życia. Według Sartre’a wolność oznacza odpowiedzialność, a ta z kolei jednoznaczna jest z samotnością. I w tym kontekście filozoficznym analizowaliśmy sytuację, w której znalazł s Kreon, a w wyniku jego decyzji Antygona. Mówiliśmy o konflikcie racji, niemożności ucieczki od konieczności podjęcia decyzji oraz samotności obojga wobec konsekwencji wyborów życiowych.
Samotność Rodiona Raskolnikowa wynikała z rozpaczy i utraty sensu życia, a później z dokonanej zbrodni. Doktor Kozak wskazywała na różne rodzaje samotności widoczne w Zbrodni i karze – psychologiczną, moralną, społeczną i egzystencjalną. Osamotnienie Soni wynikało z jej decyzji o poświęceniu się dla innych, które przyniosło poczucie napiętnowania i alienacji oraz z nieodwzajemnionej miłości do Rodiona. Kiedy jednak samotności tych obojga mogły się spotkać dały bohaterom nadzieję na lepsze życie we dwoje.
Wydarzenie zorganizowano w ramach projektu „Hogwart czy Harvard” dofinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Biblioteka Centralna, ul. Kościuszki 17
12 grudnia 2025 r.
